Kto odzyska środki z subkonta ZUS – zasady podziału po rozwodzie, śmierci i zmianie OFE

W informacji dla mieszkańców Grodzisk Mazowiecki wyjaśniono, kiedy pieniądze zgromadzone na subkoncie w ZUS mogą trafić do byłego małżonka, spadkobierców lub wskazanych osób. To temat, który dotyka kwestii formalnych i rodzinnych – od wpisów osób uposażonych po terminowe procedury w ZUS i OFE. Wyjaśnienia mają na celu ułatwić decyzje i szybkie załatwienie spraw po stracie bliskiej osoby lub zmianie stanu cywilnego.

• Kiedy subkonto przekształca się w wypłatę lub zapis księgowy – kto co otrzyma
• Jak wygląda procedura – komu i gdzie składać wniosek oraz jakie są terminy w ZUS i OFE

Kiedy subkonto przekształca się w wypłatę lub zapis księgowy – kto co otrzyma

Środki zgromadzone na subkoncie w ZUS nie są automatycznie pieniędzmi “do ręki” dla osób trzecich. W przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo ustania wspólności majątkowej, część przypadająca byłemu współmałżonkowi trafia na jego własne subkonto w ZUS i na rachunek w OFE – nie jako wypłata gotówkowa, lecz jako księgowanie środków. Warto pamiętać o specyficznej regule dotyczącej śmierci ubezpieczonego:

• Jeśli zmarły miał wskazane osoby uposażone, to te osoby otrzymują środki.
• Jeśli wskazań brak – środki wchodzą do masy spadkowej i trafiają do spadkobierców.
• Jeżeli między zmarłym a małżonkiem obowiązywała wspólność majątkowa, połowa zgromadzonych środków z okresu trwania wspólności trafia na subkonto i rachunek w OFE współmałżonka, druga połowa jest rozdzielana jak powyżej.

Środki nie podlegają dziedziczeniu, gdy zmarły miał ukończone 65 lat i pobierał tzw. emeryturę docelową. Wyjątek stanowi tzw. wypłata gwarantowana – jednorazowe świadczenie, które przysługuje tylko wtedy, gdy od rozpoczęcia pobierania pierwszej emerytury docelowej minęły mniej niż 3 lata.

“Nie jest to wypłata gotówkowa, lecz zapis tych środków na subkoncie i rachunku w OFE byłego współmałżonka” – mówi Wojciech Ściwiarski, rzecznik prasowy ZUS w województwie mazowieckim.

Jak wygląda procedura – komu i gdzie składać wniosek oraz jakie są terminy w ZUS i OFE

Procedura zależy od tego, czy zmarły był członkiem OFE, czy miał wyłącznie subkonto w ZUS.

• Jeśli zmarły miał rachunek w OFE oraz subkonto w ZUS, wniosek składa się do OFE. To OFE uruchamia podział środków i w ciągu 14 dni od dokonania podziału przesyła do ZUS informację o osobach uprawnionych i ich udziałach. Na jej podstawie ZUS dokonuje podziału środków na subkoncie w terminie do 3 miesięcy.
• Jeśli zmarły miał tylko subkonto w ZUS (np. nigdy nie przystąpił do OFE lub środki przeniesiono w ramach suwaka bezpieczeństwa), wniosek składa się bezpośrednio do ZUS, używając formularza USS.

Warto też znać, kto w ogóle posiada subkonto: osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. zasadniczo nie mają subkonta, bo nie mogły należeć do OFE; osoby z roczników 1949–1968 mogły przystąpić do OFE dobrowolnie; od 1 lutego 2014 r. przystąpienie do OFE jest dobrowolne. Jeżeli nie podpisano umowy z OFE po rozpoczęciu pracy, całość składki (7,3% podstawy) trafia na subkonto w ZUS.

Dokumenty i formalności, o które warto zadbać:

• złożenie wniosku do właściwego podmiotu – OFE lub ZUS (formularz USS),
• jeśli sprawa dotyczy ujawnienia członkostwa w OFE – przygotowanie prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia (ZUS udostępnia informację o przynależności do OFE dopiero po okazaniu tych dokumentów),
• przy zgłaszaniu osób uprawnionych warto podać aktualne dane kontaktowe i procentowy udział.

Dla uproszczenia procedury warto dołączyć do wniosku kopie dokumentów potwierdzających pokrewieństwo lub prawo do spadku oraz informacje o ewentualnej wspólności majątkowej.

Bez dodatkowego nagłówka – praktyczne spojrzenie dla mieszkańców i kroki do wykonania

Najprościej podejść do sprawy etapami: najpierw ustalić, czy zmarły miał rachunek w OFE i czy wskazał uposażonych, potem zebrać dokumenty potwierdzające prawo do spadku lub uczestnictwo w majątku wspólnym, a na końcu złożyć właściwy wniosek. Kilka praktycznych wskazówek:

• sprawdź w aktach rodziny lub dokumentacji pracowniczej, czy zmarły wskazał osoby uprawnione do środków;
• jeżeli planujesz zmiany za życia – zgłoś imienne osoby uposażone i ich udział procentowy do ZUS lub OFE (w zależności od posiadanego rachunku);
• aktualizuj dane adresowe osób uposażonych, aby uniknąć opóźnień w przesyłaniu informacji;
• przygotuj dokumenty sądowe lub notarialne potwierdzające nabycie spadku, zanim poprosisz ZUS o informacje o przynależności do OFE.

Takie podstawowe przygotowanie ułatwi rodzinom z Grodziska Mazowieckiego i okolic szybkie i sprawne przeprowadzenie procedur podziału środków po zmarłym lub po zmianach w małżeństwie.

na podstawie: Urząd Miejski w Grodzisku.